ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΔΟΜΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ

Συγκλονιστική η Ειδική Έκθεση της ανεξάρτητης αρχής του Συνηγόρου του Πολίτη

Είμαστε σίγουροι ότι επιθυμούμε την φροντίδα των παιδιών και των εφήβων αυτής της γεωγραφικής πατρίδας;

Αντέχουμε ανάμεσα στην καθημερινή μας τύφλωση από τα κουτσομπολιά για τις διακοπές της «κοσμικής» ελίτ αυτού του τόπου, των influencers και των απαίδευτων πολιτικών, να αφήσουμε χώρο για κάτι σοβαρό και επείγον;

Η ανεξάρτητη αρχή Συνηγόρου του Πολίτη ολοκλήρωσε μια ειδική έκθεση που αποκαλύπτει την αδυναμία του συστήματος υγείας να αντιμετωπίσει το πιο σύγχρονο και επείγον ζήτημα της κοινωνίας: την ταχέως επιδεινούμενη κατάσταση της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων.

Σε μια κατακερματισμένη κοινωνία που αδυνατεί να συγκροτήσει δίκτυα αλληλεγγύης και αλληλοσεβασμού, η έκθεση διαπιστώνει πως:

«παρατηρείται κατακερματισμός των δράσεων και παρεμβάσεων που αποβλέπουν στην προστασία και φροντίδα ευάλωτων παιδιών και στην υποστήριξη οικογενειών με σύνθετα και σοβαρά προβλήματα»

Ο σύνδεσμος για το 60 σελίδες κείμενο βρίσκεται στο τέλος της ανάρτησης.

Περιληπτικά κάνω μια προσπάθεια να αναδείξω τα σημαντικότερα σημεία της:

Μονάδες Ψυχιατρικής Νοσηλείας Παιδιών και Εφήβων

Τα διαθέσιμα κρεβάτια νοσηλείας σε εθνικό επίπεδο, για παιδιά και εφήβους με οξεία ψυχοπαθολογία ή δυσκολία φροντίδας στην οικογένειά τους ή στην κοινότητα «όπως είναι ευρέως γνωστό στο πεδίο της ψυχιατρικής παιδιών και εφήβων, δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών νοσηλείας των ανηλίκων, ιδίως των εφήβων άνω των 14 ετών.

Για παράδειγμα «η Μονάδα Ψυχιατρικής Νοσηλείας Εφήβων της Ψυχιατρικής Κλινικής Παιδιών και Εφήβων Αμαρουσίου στο Γ.Ν.Α. «Σισμανόγλειο», δυναμικότητας 10 κλινών, παραμένει επί σειρά ετών η μοναδική μονάδα ψυχιατρικής νοσηλείας για εφήβους 14 έως 18 ετών για την Αττική και τη νότιο Ελλάδα».

Η πλειοψηφία των συναδέλφων παιδοψυχιάτρων που αγωνίζονται στα ενδονοσοκομειακά τμήματα, υπερβάλλουν των δυνατοτήτων τους για να φροντίσουν τα νοσηλευόμενα παιδιά και εφήβους. Ωστόσο «πέραν της έλλειψης κλινών, σοβαρότατο πρόβλημα αποτελεί η υποστελέχωση σχεδόν του συνόλου των υφιστάμενων μονάδων

ψυχιατρικής νοσηλείας παιδιών και εφήβων σε ιατρικό και νοσηλευτικό

προσωπικό, άλλες αναγκαίες ειδικότητες και διοικητικό προσωπικό και,

ιδίως, οι ελλείψεις σε μόνιμο προσωπικό».

Κάτι που ίσως αγνοεί η ελληνική κοινωνία είναι ότι στις μονάδες ψυχιατρικής νοσηλείας παιδιών και εφήβων γίνεται «εισαγωγή και συχνά παρατεταμένη παραμονή σε αυτές – όπως και σε

παιδιατρικές κλινικές – παιδιών τα οποία δεν χρήζουν νοσηλείας, αλλά

απομακρύνονται από το οικογενειακό τους περιβάλλον με εισαγγελική παραγγελία, λόγω κακοποίησης ή παραμέλησης, μέχρι την ανεύρεση

λύσης για την επιμέλεια ή την εναλλακτική φροντίδα τους, καθώς και η

παράταση της παραμονής νοσηλευόμενων παιδιών, λόγω απουσίας κατάλληλων κοινοτικών δομών για την ανάληψη της φροντίδας τους».

Υφίσταται «σοβαρό κενό στο πεδίο της παιδικής προστασίας την απουσία δομών

άμεσης υποδοχής ή πρόβλεψης για την επείγουσα αναδοχή παιδιών που

απομακρύνονται από το οικογενειακό τους περιβάλλον με εισαγγελική

εντολή, με συνέπεια αυτά να παραμένουν, συχνά για διάστημα αρκετών

μηνών, σε παιδοψυχιατρικές ή παιδιατρικές κλινικές, σε μια ιδιαίτερα

δύσκολη και κρίσιμη για αυτά περίοδο και σε συνθήκες παντελώς

ακατάλληλες για την φροντίδα τους, με σοβαρές αρνητικές συνέπειες

τόσο για τα ίδια όσο και για τα υπόλοιπα νοσηλευόμενα παιδιά και για την

λειτουργία των κλινικών»

Η έκθεση επισημαίνει γιατί η νοσηλεία ανηλίκων σε ψυχιατρικές κλινικές ενηλίκων ΔΕΝ είναι σωστή, για τους ακόλουθους λόγους:

«•  Δυσκολίες στην χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής σε ανηλίκους

από ψυχιάτρους ενηλίκων

•  Αδυναμία πλήρους παιδοψυχιατρικής εκτίμησης, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης ισχυρισμών περί κακοποίησης, από ψυχιάτρους ενηλίκων.

•  Απουσία κατάλληλης και εξειδικευμένης θεραπευτικής πλαισίωσης.

•  Απουσία θεραπευτικών δραστηριοτήτων, αδυναμία παροχής εκπαίδευσης σε περιπτώσεις μακράς νοσηλείας.

•  Συνολική ακαταλληλότητα του χώρου /συνύπαρξης με ενήλικες ασθενείς με σοβαρή ψυχοπαθολογία

(π.χ. περιστατικά έκθεσης ανηλίκων σε βίαιες συμπεριφορές ή γενετήσιες πράξεις).

•  Σοβαρές δυσκολίες διασύνδεσης και παραπομπής σε κατάλληλες

κοινοτικές δομές ψυχικής υγείας για την παρακολούθηση»

Σε ό,τι αφορά τις κοινοτικές δομές ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους

του δημόσιου τομέα η έκθεση διαπιστώνει «σοβαρή υποστελέχωση σχεδόν του συνόλου των δημοσίων

κοινοτικών δομών ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους, αλλά και την

απουσία τους σε πολλές περιοχές της χώρας»

Σε ότι αφορά τις Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και άλλες κοινοτικές δομές ψυχικής υγείας μη κερδοσκοπικών φορέων αναφέρει πως

«ειδικά (…) για εφήβους με ψυχοκοινωνικά προβλήματα ή παραβατική συμπεριφορά, μολονότι αδιαμφισβήτητα καλύπτουν ένα

σοβαρό κενό στο σύστημα προστασίας και φροντίδας της ψυχικής υγείας

παιδιών και εφήβων (…) τα προβλήματα των ανηλίκων αυτών τείνουν να «ψυχιατρικοποιούνται», εν μέρει λόγω των δυσκολιών διαχείρισης της συμπεριφοράς τους από τις δομές φιλοξενίας, οι οποίες δεν διαθέτουν την αναγκαία στελέχωση, εξειδίκευση και πλαισίωση από κατάλληλες κοινοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας, με συνέπεια τα παιδιά αυτά να καθίστανται «ανεπιθύμητα» εντός του προνοιακού συστήματος.»

Η εξειδικευμένη φροντίδα της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων αποτελεί επιστημονικά μια περιοχή μεγάλης εξειδίκευσης. Ο ειδικός ψυχικής υγείας για να αναλάβει την φροντίδα ενός παιδιού ή εφήβου απαιτεί μακροχρόνιες εξειδικευμένες σπουδές και εμπειρία πέραν της τυπικής που απαιτεί ο νόμος. Το κόστος είναι μεγάλο. Υποχρεωτικά ωστόσο σε μια πολιτισμένη κοινωνία η ευθύνη παραμένει θεσμική και κεντρική. Δεν μπορεί η ιδιωτική πρωτοβουλία να αντικαταστήσει το τι επιθυμεί η κοινωνία για τον θεσμό της οικογένειας, για τα ευάλωτα παιδιά και για την ρύθμιση των σχέσεων γονέων και παιδιών όταν καταρρέει το σύστημα ή υπάρχει κακοποίηση.

Ο χάρτης των ειδικών ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους στην πατρίδα μας περιλαμβάνει εξαιρετικούς επιστήμονες και πολύ συχνά ανθρώπους επαγγελματίες που υπερβαίνουν τα όρια της συμπόνιας για να λειτουργήσουν τα παιδιά και οι έφηβοι που έχουν ανάγκη. Θέλουμε να τους στηρίξουμε και να τους ενισχύσουμε;

Πλήρης η έκθεση εδώ

https://www.synigoros.gr/api/files/download/708313

Με πόνο αλλά και ελπίδα

Αλέξης Λάππας

(Το εικαστικό προσφορά της συνεργασίας με πλατφόρμα ΑΙ)