Εξομολόγηση και Ψυχοθεραπεία

Η Μάνα Εκκλησία και η συμμετοχή μας στα Ιερά της Μυστήρια, στόχο έχουν τον ΕΞΑΓΙΑΣΜΟ μας ΜΑΖΙ με τα συμπτώματα και την αιτία τους. Όπως λέει και το Ευαγγέλιο η θεραπευτική δράση του Χριστού μας αφορά «δια πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν»(π.χ. Ματθαίος 4:23). Ιατρικά ο όρος «νόσος» αξιοποιείται για την ασθένεια από οργανικούς ή εξωγενείς παράγοντες πχ την μετάδοση μιας λοίμωξης πχ λέπρα και ο όρος «μα-λακία»

αφορά την διαταραχή των ανωτέρων «πνευματικών λειτουργιών του ανθρώπινου οργανισμού (ιατρικός όρος εδώ πνευματικές λειτουργίες πχ λογική και σκέψη, συναίσθημα και συμπεριφορά) για παράδειγμα οι εμμονές στα πλαίσια μιας ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής.

Από την άλλη οι επιστήμες του ψυχισμού (ψυχιατρική, ψυχολογία, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχοθεραπεία και συμβουλευτική) έχουν σαν σκοπό την ΘΕΡΑΠΕΙΑ (άλλοτε ίαση, άλλοτε ανακούφιση και άλλοτε διαχείριση) του ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΟΣ και σε μερικές (πιο σπάνιες περιπτώσεις) και της υποκείμενης διαταραχής.

Αν ένας άνθρωπος ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ στην ζωή του, π.χ. μένει άνεργος στο σπίτι από το άγχος και τις φοβίες να αναλάβει μια επαγγελματική ευθύνη, η ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ θα προσπαθήσει να τον βοηθήσει στο να μπορεί να πάρει την ευθύνη του ακριβώς όπως το προστάζει ο Χριστός μας στον ασθενή (ανάπηρο) της παραβολής «Άρον τον κράβατόν σου και περιπάτει» (Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον Ε’, 8 ) και μεταφράζεται ως «σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα».

Ο ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ τιμώντας το θεραπευτικό συμβόλαιο οφείλει να σεβαστεί την πραγματικότητα και την επιθυμία του θεραπευόμενου, τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις αλλά και τι είναι πολύτιμο για τον ίδιο τον ασθενή ακριβώς όπως ΟΡΙΣΕ ο ίδιος ο Χριστός ως προϋπόθεση της όποιας θεραπείας: πρώτα ρωτάει ο ίδιος τον προσερχόμενο άνθρωπο «Θέλεις υγιής γενέσθαι;», δηλαδή ΘΕΛΕΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙΣ ΚΑΛΑ Ή ΠΡΟΤΙΜΑΣ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΕΙΣ ΣΤΑ ΩΦΕΛΗ ΤΗΣ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΣΟΥ; (Ιωάν. 5, 1-15), καθώς το αυτεξούσιο του ανθρώπου ΔΕΝ παραβιάζεται από τον Χριστό – αν θέλει ο ασθενής μπορεί να παραμείνει ένας αιώνια παθητικός φροντιζόμενος από τους άλλους.

Η πνευματική ζωή και η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ αφορά όλους, θεραπευμένους και αθεράπευτους, υγιείς και αμαρτωλούς ασθενείς, πλούσιους και φτωχούς, ανθρώπους ωστόσο που επιθυμούν τα ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΧΗΓΟ ΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟ αν και εφόσον επιθυμούν να αγωνίζονται ως χριστιανοί τον ΠΑΡΑΛΟΓΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΦΥΣΙΚΟ αγώνα τους, στο παράδειγμα του Κυρίου τους: ΝΑ ΠΕΘΑΙΝΩ ΕΓΩ ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΕΙΣ ΕΣΥ ΚΑΙ ΟΧΙ ΝΑ ΠΕΘΑΙΝΕΙΣ ΕΣΥ ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΩ ΕΓΩ. Γιαυτό και ο Χριστός προτείνει σε οποιοδήποτε ΤΟΛΜΑ να τον γεύεται (να μετέχει στην Θ. Κοινωνία) να μην ΣΚΟΤΩΝΕΙ ΤΟΝ ΑΔΕΛΦΟ ΤΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΣΚΟΤΩΝΕΙ ΤΟΝ ΕΧΘΡΟ ΤΟΥ ΟΥΤΕ ΜΕ ΤΑ ΛΟΓΙΑ (κατάκριση).

Είναι γεγονός πως πολλοί ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΕΣ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΑΝΕΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥΣ και στερούνται σεβασμού της θρησκευτικότητας και της πίστης του θεραπευόμενου. Συχνά οι προσωπικές αντιλήψεις τους και τα δικά τους απωθημένα βρίσκουν διέξοδο στον θεραπευόμενο τον οποίο και ΕΛΕΓΧΟΥΝ (άλλοτε χωρίς συνειδητή σκοπιμότητα) βάζοντας τον θεραπευόμενο να ΕΠΙΘΥΜΕΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΕΠΙΘΥΜΟΥΝ, χωρίς σεβασμό στο αυτεξούσιο. Για το λόγο αυτό έχουμε δικαίωμα να γνωρίζουμε αν ο θεραπευτής που μας αναλαμβάνει εμάς ή κάποιον δικό μας 1) έχει εμπειρία θεραπείας ο ίδιος 2) ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΕΠΟΠΤΕΙΑ 3) είναι σε συνεχιζόμενη εκπαίδευση και επιμόρφωση ΑΔΙΑΚΟΠΑ ακόμα και αν είναι βιολογικά στην πιο προχωρημένη ηλικία και έχει εμπειρία δεκαετιών.

Είναι ωστόσο γεγονός πως πολλοί ΙΕΡΕΙΣ, ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ, ΚΑΛΟΓΕΡΟΙ, ΘΕΟΛΟΓΟΙ και ΠΙΣΤΟΙ, συνήθως από άγνοια αλλά συχνά και από δόλο, ΑΡΝΟΥΝΤΑΙ ΤΗΝ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ και θέτουν στους ανθρώπους δυσβάσταχτα φορτία ΣΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΩΝ ΦΑΡΙΣΑΙΩΝ!

Στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο (23:4 και 5) λέει Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ «δεσμεύουσι γὰρ φορτία βαρέα καὶ δυσβάστακτα καὶ ἐπιτιθέασιν ἐπὶ τοὺς ὤμους τῶν ἀνθρώπων, τῷ δὲ δακτύλῳ αὐτῶν οὐ θέλουσι κινῆσαι αὐτά» (Διότι δένουν φορτία βαρειά και δυσβάστακτα και επιβάλλουν αυτά στους ώμους των ανθρώπων, ενώ οι ίδιοι ούτε με τον δάκτυλον δεν θέλουν να τα κινήσουν) και συνεχίζει «πάντα δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν ποιοῦσι πρὸς τὸ θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις. πλατύνουσι γὰρ τὰ φυλακτήρια αὐτῶν καὶ μεγαλύνουσι τὰ κράσπεδα τῶν ἱματίων αὐτῶν» (Ολα δε τα έργα των τα πράττουν, δια να επιδεικνύωνται και δοξάζωνται από τους ανθρώπους. Διότι δένουν και κρεμούν από τα χέρια των πλατειές λωρίδες με ρητά εκ του Νομου και κατασκευάζουν μεγαλύτερα τα κρόσσια γύρω από τα φορέματά τους, δια να φανούν έτσι, ότι είναι ευσεβείς και δια να κάμουν εντύπωσιν στους ανθρώπους).

Ο άνθρωπος της πίστης, κληρικός ή λαϊκός, που μπερδεύει την ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ ΤΟΥ ΠΙΣΤΗ με την ΔΙΑΚΡΙΣΗ που αποτελεί προϋπόθεση της ΑΓΑΠΗΣ, οδηγεί τον άνθρωπο στον ΒΟΘΡΟ (!!!) και οφείλουμε οι πιστοί να δείχνουμε διάκριση και να τους απαλλάσσουμε από την ευθύνη να μας καθοδηγούν στα πνευματικά γιατί οπως λέει Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ (Ματθ. 15,14) «ἄφετε αὐτούς· ὁδηγοί εἰσι τυφλοὶ τυφλῶν· τυφλὸς δὲ τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυνον πεσοῦνται», δηλαδή «Αφήστε τους· είναι τυφλοί, οδηγοί άλλων τυφλών· εάν δε ένας τυφλός οδηγή ένα άλλον τυφλόν, θα πέσουν και οι δύο εις βαθύν λάκκον!

Όλο και περισσότεροι κληρικοί της ελληνορθόδοξου εκκλησίας αντιλαμβάνονται και σέβονται τα θέματα ψυχικής υγείας των πιστών και ενισχύουν την συνεργασία με την επιστήμη. Ακόμα ωστόσο έχουμε περιστατικά που πιστοί με σοβαρή ψυχοπαθολογία και ενεργή αυτοκτονικότητα ή ψυχωσική αποδιοργάνωση, μπερδεύουν την διαταραχή τους για κάτι που δεν αφορά την ιατρική. Η ανάγκη μας ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ να ασχολείται μαζί μας μπορεί να είναι μια μορφή ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΥ ότι είμαστε τόσο σπουδαίοι, που δεν αρκεί ο εγωισμός και οι λογισμοί μας αλλά ΟΠΩΣ ΟΙ ΑΓΙΟΙ φτάσαμε σε τέτοια πνευματικά ύψη που μας πολεμάει μια υπεράνω απο μας δύναμη.

Η επιστημονική ευθύνη ωστόσο βαραίνει κυρίως τους συναδέλφους μου στην γεωγραφική μας πατρίδα που αποτυγχάνουν να επικοινωνήσουν με κατανόηση και όχι επίκριση των ανθρώπων που καλούνται να φροντίσουν και δημιουργούν την αίσθηση της αντιπαλότητας και όχι της ενσυναισθηματικής φροντίδας. Στις δεκαετίες που προηγήθηκαν η επιστήμη υπήρξε όχημα για τον αυτοπροσδιορισμό και την υπεράσπιση ιδεών και όχι προσώπων. Στην μεταμοντέρνα ωστόσο εποχή του ΑΙ, τα εν τω βάθει ψυχοθεραπευτικά εργαλεία της ψυχανάλυσης και της θεωρίας του δεσμού, της υπαρξιακής ψυχοθεραπείας και της ομαδικής ανάλυσης, παραμένουν δρόμοι για να μιλήσουμε για αυτά που τα βιολογικά μάτια δεν μπορούν να δουν, όπως ακριβώς και τα εργαλεία της πίστης.

Καλή πορεία συνάντησης στο γεγονός ότι το Σάββατο φτιάχτηκε για τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο.

Αλέξης Λάππας

Παιδοψυχίατρος και Ομαδικός Θεραπευτής